Er hoeft niet altijd trauma achter jouw emotie-eten te zitten, maar dit proces zit er wel achter

Wat je in deze blog leert

Waarom emotie-eten niet per se met trauma te maken heeft
Wat trauma met een kleine t en grote T precies betekent
Hoe jouw brein reageert op onveiligheid en angst
Het principe van de volle emmer en de Zelf-Determinatie Theorie
Waarom pleisters plakken nooit werkt, en wat wel werkt

Je hoeft geen trauma te hebben

Als ik met mensen in contact ben, wordt er gelijk gereageerd: "Maar ik heb geen trauma hoor, alles gaat goed met mij." "Ik heb geen nare opvoeding gehad of slechte dingen meegemaakt, Koen." Wat fijn zelfs! Ben ik oprecht heel blij om.

Maar achter emotie-eten of de drang om eetbuien te ervaren zit niet altijd een trauma met een grote T of kleine t.

Ik heb negen jaar lang mijn eetstoornis geheim gehouden. Van stiekeme periodes eten op de zolderkamer van mijn ouders, waarbij ik stiekem zakken chips en repen chocola naar boven smokkelde, tot een vinger in mijn keel doen in het studentenhuis omdat ik bang was dat ik zo zou aankomen. Zelfs nadat ik 'hersteld' was, was het stukje nog van mij.

Maar ik heb nooit een trauma, met een grote T, gehad. Geen slechte opvoeding, geen slecht gevoel ergens bij. Ik ben heel blij met mijn opvoeding geweest. Mijn ouders hebben mij een hele fijne en warme jeugd gegeven.

Toch besloot ik om mijn eetstoornis voor mijzelf te houden, omdat ik het zelf wilde dragen. Ik wilde het niet met een ander delen, want als ik het met een ander moest delen, dan moest een ander ook mijn shit dragen. Dat wilde ik niet.

Dat zie ik dagelijks ook in de praktijk terugkomen. Mensen die hun shit niet willen delen, omdat ze het zelf moeten oplossen. Gevolg is vaak dat je je eigen shit zolang draagt, dat je niet meer echt weet wat je shit is of wat een projectie hiervan is.

Om de drang naar eten te ervaren, in welke vorm dan ook, hoef je geen trauma gehad te hebben. Het is een logisch gevolg van 1 principe, en als je die snapt, dan is de kans groot dat je het ook zelf kan dragen en oplossen.

Wat is trauma eigenlijk?

Laten we eerst trauma eens definiëren. Wat is trauma eigenlijk? Volgens de Dikke Van Dale heeft 'trauma' zowel een medische (lichamelijke) als een psychische betekenis. Het wordt omschreven als:

Een wond of gewelddadige inwerking
Een kwetsing van de psyche door een hevige gemoedservaring die een blijvende stoornis teweegbrengt; een ernstige geestelijke schok.

Je hebt 2 type trauma's:

Hoe je brein reageert op angst

Trauma ontstaat wanneer iets je bang maakt en je niet over die angst heen komt. Als je de angst niet kunt verhelpen of 'verslaan', raak je in een langdurige vecht-of-vluchtmodus, die in essentie de menselijke paniekreactie voor overleving is.

Trauma is de ervaring waarbij je het contact verliest met een fundamenteel gevoel van veiligheid. Tot je die verbinding weer kunt herstellen, wordt je wereldbeeld verstoord door een zeer destructieve vervorming: je wordt hypergevoelig, wat betekent dat je intenties ziet waar die er niet zijn, te ver doordenkt, overdreven reageert, getriggerd wordt door onschuldige stimuli, neutrale situaties persoonlijk opvat en mentaal in gevechtsmodus blijft.

Voor iedereen is deze ervaring subjectief. Iemand kan niet zomaar bepalen of jij een trauma hebt en wanneer dat zo is. Het gaat om jouw gevoel.

Voor mij was de negatieve ervaring: pestgedrag op de middelbare school, mede door 'vriendjes'. Althans, dat dacht ik toen. Deze ervaring was niet levensbedreigend voor mij, maar keer op keer liet het mij enorm onveilig en niet gezien voelen. Dit angstige gevoel bleef maar oplopen, waardoor voor mij vluchten de enige manier was om hiermee om te gaan.

Oftewel, bij iedere emotie of aanvlieging wilde ik vluchten met eten. Dat was de snelste tool om mijn systeem te ontladen. En ik dacht dat ik hier altijd de enige in was. Dat ben ik niet.

Want eten is gewoon een van de snelste tools die je voor handen hebt om je beter te voelen. De traktaties in de kantine. Biertje drinken na de voetbal. Snoeppot van je kinderen. Gebakjes op een verjaardag. Zo kan ik nog wel even doorgaan. In principe zijn deze opties niet slecht, maar wel als je ze gebruikt om je emoties te ontvluchten vanuit een negatieve ervaring.

Want zodra je ooit een negatieve ervaring of een trauma hebt ervaren, configureert je brein zich tijdelijk opnieuw om in alles de potentiële bedreiging op te sporen. Dat maakt het heel moeilijk om het oorspronkelijke probleem achter je te laten. Je brein probeert je letterlijk alle mogelijke manieren te laten zien waarop de wereld 'op je uit' zou kunnen zijn.

Daarom is het belangrijk om te begrijpen voor jezelf wat jou triggert en waarom. Want hier zit een logisch psychologisch principe achter, of je nou een trauma hebt ervaren of niet.

De volle emmer

Ik noem dit in mijn coaching: hoe vol zit jouw emmer en waarvan loopt hij vol?

Gedurende de dag bouwt de spanning in jouw emmer langzaam op. Door de drukke agenda, door de kinderen, door de ruzie met je partner, omdat je nog wilt sporten, gezond wilt eten en nog langs je ouders wilt. Kortom, de dag zit zo vol dat je van alles moet.

In principe is dat niet erg. Zolang het maar dingen zijn die je leuk en belangrijk vindt.

De vier principes achter je gedrag

Want achter die vollere emmer zitten vier belangrijke principes:

Klinken als cryptische vragen, maar zijn niks meer dan de 4 punten van de Zelf-Determinatie Theorie. Oftewel: de lopende motor achter motivatie, geluk en zingeving. Ik heb daar, beeldend voor mijn klanten, de volle emmer aan toegevoegd.

Want als jij het idee en gevoel hebt dat je op een van die vier punten (of meer) frustreert, zal de emmer altijd eerder overlopen. Het gevolg is dat jij eerder terugvalt in oud gedrag en copingsmechanismes, zoals:

De kern aanpakken, niet de pleister

Dit is het principe dat je aan te pakken hebt als je wilt stoppen met emotie-eten. En het is niet gek dat je het nog niet wist, want hier wordt gewoon te weinig over gepraat. Het is dus niet jouw schuld dat het nog niet lukt.

Online word je doodgegooid met allerlei leuke voedingsschema's of trucjes om je chocola niet meer te kopen of weg te gooien. Ik noem dat pleisters plakken.

De drang om te eten gaat pas weg als je de kern aanpakt, niet met een tijdelijke oplossing.

Wist je dat mensen die voorafgaand aan een 'traumatische' gebeurtenis sterkere sociale banden en mentale veerkracht hebben, beter in staat zijn om de gebeurtenis te gebruiken als katalysator voor zelfreflectie, groei, compassie en heling in plaats van zelfondermijning? Kortom: je komt er sterker van terug. Nog een reden om er wat mee te doen, in plaats van weg te drukken.

Dit is een van de zeven dagen van mijn gratis challenge

Waarbij ik je online in zeven dagen inzicht geef achter alle principes achter gedragsverandering en hoe jij dit zelfstandig kan doen bij welk doel je ook hebt.

Wil jij 'm gratis ontvangen?

Klaar om de kern aan te pakken?

Doe de gratis eetgedragtest en ontdek in 5 minuten waarom je steeds terugvalt. Het ligt niet aan jou, het ligt aan wat er onder het gedrag zit dat je nooit hebt aangepakt.

Doe de gratis eetgedragtest Of vraag de challenge aan

Veelgestelde vragen

Vragen over trauma, emotie-eten en de volle emmer

Moet je een trauma hebben om emotie-eten te ontwikkelen?

Nee. Achter emotie-eten hoeft geen trauma met een grote T te zitten. Het is een logisch gevolg van hoe vol jouw emmer is: de mate waarin jij frustratie ervaart op het gebied van autonomie, verbondenheid, uitdaging en eerlijkheid bepaalt wanneer je terugvalt in copingsmechanismes zoals emotie-eten.

Wat is het verschil tussen trauma met kleine t en grote T?

Een trauma met een grote T is een enkelvoudige, overweldigende gebeurtenis zoals een ongeluk, ernstig geweld of misbruik. Een trauma met een kleine t is de opeenstapeling van pijnlijke of onveilige ervaringen die niet per se levensbedreigend waren, maar waardoor je je herhaaldelijk onveilig of niet gezien voelde.

Wat is de volle emmer theorie bij emotie-eten?

De volle emmer is een metafoor voor hoe spanning gedurende de dag oploopt. Hoe voller jouw emmer raakt door frustraties op het gebied van autonomie, verbondenheid, uitdaging en eerlijkheid, hoe groter de kans dat je terugvalt in copinggedrag zoals emotie-eten. Dit principe komt voort uit de Zelf-Determinatie Theorie.