Gedragspsychologie & Eetgedrag

Het is niet jouw schuld dat je je gezondheidsdoelen niet haalt.
Wel jouw verantwoordelijkheid.

Je eetgedrag is niet het probleem waarmee het begint het is de plek waar het probleem eindelijk zichtbaar wordt. En dat maakt al het verschil.

Koen Timmer eetgedragcoach Deventer
Koen Timmer ± 8 minuten
Het is niet jouw schuld dat je je gezondheidsdoelen niet haalt — blog Koen Timmer eetgedragcoach

Wat je in deze blog leest

  • Waarom eetgedrag een gevolg is, niet de oorzaak
  • Het verschil tussen schuld kijken en verantwoordelijkheid nemen
  • De drama-driehoek van Karpman en welke rol jij speelt
  • Waarom jouw kracht ook je valkuil is
  • Wat homeostase is en waarom terugval geen zwakte is
  • 4 vragen die het verschil maken tussen vaag en concreet

Gedrag heeft altijd een functie

Stel, jij opent je brein dat zo van doorgaan houdt maar zo slecht in veranderen is voor de aankomende 8 minuten.

Want ik ga je iets vertellen dat de meeste coaches je nooit zullen zeggen, omdat ze het zelf ook niet begrijpen.

Je eetgedrag is niet het probleem waarmee het begint, maar het is de plek waar het probleem eindelijk zichtbaar wordt.

Gedrag heeft altijd een functie. Dus het is er met een reden. Ook de momenten dat jij altijd aan staat, dat je terugvalt in emotie-eten, dat je niet je dieetschema kan volhouden, of geen succes boekt bij de diëtist.

Dat heeft NIKS te maken met dat je zwak bent, of geen discipline hebt, maar omdat je gedrag jou iets wilt vertellen. Je brein en onderbewuste is namelijk ontzettend slim, veel slimmer dan je denkt.

Het heeft namelijk een systeem gebouwd dat werkt op korte termijn, op de verkeerde plek, maar het werkt.

De kans is groot dat eten spanning dempt, rust geeft, de pauzeknop is die je jezelf overdag nooit geeft of dat eten het moment is waarop je eindelijk niet meer hoeft te presteren, niet meer hoeft te leveren, niet meer hoeft aan te staan. Precies dat is een noodoplossing die je systeem heeft gevonden voor een probleem dat je nog nooit bij de naam hebt genoemd.

Eetgedrag is het gevolg, niet de oorzaak

Je probeert je eetgedrag te veranderen. Maar je eetgedrag is niet de oorzaak. Het is het gevolg.

Het gevolg van een dag waarop je jezelf opnieuw onderaan de lijst hebt gezet. Het gevolg van een week die gebouwd is op presteren maar niet op herstellen. Het gevolg van een identiteit die zegt: eerst het werk, dan ikzelf. Het gevolg van overtuigingen die je onder druk automatisch gelooft, ook als je ze rationeel allang hebt weerlegd.

Psychologen noemen dit een copingmechanisme. Maar dat woord maakt het te klinisch. Wat het echt is: een eerlijk signaal van een systeem dat al veel te lang op rood staat terwijl jij denkt dat het oranje is.

Niet jouw schuld wél jouw verantwoordelijkheid

Schuld kijkt achteruit. Schuld zegt: jij hebt iets fout gedaan. Schuld maakt je kleiner en leidt bijna altijd tot hetzelfde gedrag want iemand die zichzelf al afstraft heeft geen ruimte meer om te groeien.

Verantwoordelijkheid kijkt vooruit. Verantwoordelijkheid zegt: dit is mijn patroon, ik ben de enige die er iets mee kan doen.

Schuld

Kijkt achteruit.

Zegt: jij hebt iets fout gedaan. Maakt je kleiner. Leidt bijna altijd tot hetzelfde gedrag want iemand die zichzelf al afstraft heeft geen ruimte om te groeien.

Verantwoordelijkheid

Kijkt vooruit.

Zegt: dit is mijn patroon, ik ben de enige die er iets mee kan doen. Geeft ruimte om te groeien. Is de motor voor echte gedragsverandering.

Het is niet jouw schuld dat je hebt geleerd om spanning weg te eten. Maar het is wel jouw verantwoordelijkheid om te stoppen met doen alsof een nieuw voedingsschema dit gaat oplossen.

Het is niet jouw schuld dat je week gebouwd is op presteren en niet op herstellen. Maar het is wel jouw verantwoordelijkheid om te stoppen met wachten tot het rustiger wordt want dat wordt het niet. De drukte is geen periode meer. Het is je systeem geworden.

Het is niet jouw schuld dat eten de enige plek is geworden waar je jezelf even niet hoeft te bewijzen. Maar het is wel jouw verantwoordelijkheid om eerlijk te worden over wat er overdag opbouwt voordat je 's avonds die keuken inloopt.

De drama-driehoek van Stephen Karpman

Ken je de drama-driehoek van Stephen Karpman? Als er spanning ontstaat, schiet je automatisch in een van drie rollen. De meeste ondernemers die ik spreek zijn in hun bedrijf de redder gedreven, leverend, oplossend. Maar als het over henzelf gaat, worden ze het slachtoffer of de aanklager.

De drama-driehoek welke rol speel jij?

Slachtoffer
Wacht op betere tijden
Wacht tot de omstandigheden beter worden. Ziet zichzelf als speelbal van de situatie.
"Het is gewoon druk, het is gewoon mijn leven, het is gewoon hoe het nu is."
Aanklager
Hardst voor zichzelf
Is het hardst voor degene die het dichtst bij staat. Voor jou is dat jezelf.
"Zie je wel, ik kan het toch niet. Typisch alles lukt je behalve dit."
Redder
Er voor iedereen, behalve zichzelf
Lost alles op voor klanten, gezin en vrienden. Maar als het om zijn eigen gezondheid gaat, is er altijd iets dat voorgaat.
De motor van het bedrijf maar leeg van zichzelf.

De uitweg uit deze driehoek begint niet bij meer motivatie. Die begint bij eerlijkheid.

Eerlijkheid ziet er zo uit

Eerlijkheid ziet er niet uit zoals je denkt. Niet: "Het gaat even niet lekker." Maar concreet en specifiek. Zodat je er iets mee kunt.

Echte eerlijkheid klinkt zo
Niet vaag maar specifiek genoeg om er iets mee te doen.

Dat is niet zelfkritiek. Dat is stoppen met mist maken.

Want zolang het vaag blijft ("het gaat even niet") kun je er niets mee. Zodra het concreet wordt, heb je iets om mee te werken.

Wil jij weten waarom jij steeds terugvalt in oude patronen?

Doe dan deze gratis test en in 5 minuten heb jij je uitslag. Ontdek of emotie-eten, de kast plunderen of je schema niet volhouden iets te maken heeft met hoe jij in elkaar zit.

Doe de gratis eetgedragtest

Jouw kracht is ook je valkuil

Hier is de nuance die de meeste coaches volledig missen. De eigenschappen die jou verder hebben gebracht doorzetten, discipline, perfectionisme, ambitie zijn precies de eigenschappen die op de verkeerde momenten je eetgedrag sturen.

Doorzetten
Jouw meest gebruikte spier
Kracht Valkuil
Doorzetten zonder bijvullen loopt de emmer vol. Tot hij overstroomt. Dan sta je niet bewust de kast te plunderen je lichaam heeft simpelweg lang genoeg gewacht op het enige moment dat jij iets voor jezelf neemt.
Discipline
Geen ruimte voor één slechte dag
Kracht Valkuil
Discipline die geen ruimte laat voor één slechte dag wordt alles-of-niets. Eén koekje en de dag is verpest. Eén gemiste training en de week is verloren. Een systeem waarbij je alleen maar kunt slagen of falen.
Perfectionisme
Voelt als ambitie, zegt iets anders
Kracht Valkuil
Als ik het niet perfect kan doen, begin ik liever niet. Precies waarom iemand die jaren lang doorzet in zijn bedrijf, op het gebied van eigen gezondheid telkens vastloopt op hetzelfde punt.
Ambitie
Vult de emmer sneller dan je bijhoudt
Kracht Valkuil
Ambitie zonder grenzen vult je emmer sneller dan je bijhoudt. En een volle emmer heeft altijd een uitlaatklep nodig. Soms is dat eten, soms scrollen, soms blijven werken tot je erbij neervalt maar de uitlaatklep komt altijd.

Je hoeft deze eigenschappen niet kwijt. Ze hebben je gebracht waar je nu bent. Maar leer zien wanneer ze voor je werken en wanneer ze tegen je werken.

Terugval is geen zwakte het is homeostase

Soms is terugval geen teken dat je het niet wilt, maar een teken dat je systeem nog niet veilig genoeg is bij het nieuwe gedrag.

Je kunt een paar goede weken draaien. Je kunt grip voelen. En dan, ineens, zonder duidelijke reden, ben je er weer.

Dat is geen zwakte. Dat is homeostase het biologische mechanisme waarmee je lichaam en brein proberen terug te keren naar wat bekend is.

En als stress, haast en jezelf overslaan jouw normale stand zijn geworden, dan voelt gezond gedrag in het begin bijna onnatuurlijk. Niet slecht. Maar onbekend. En onbekend voelt voor je brein altijd gevaarlijker dan vertrouwd ook als vertrouwd je langzaam sloopt.

Dat is ook de reden waarom steeds opnieuw beginnen zo aanlokkelijk is. Een nieuw begin geeft dopamine, richting en het gevoel van controle. Maar een nieuw begin vraagt niet dat je blijft zitten bij het ongemak van consistentie. En consistentie, niet motivatie, is wat verandering daadwerkelijk brengt.

4 vragen die het verschil maken

Je gaat niet harder duwen, nog strenger zijn of nog meer discipline in de strijd gooien. Want harder rammen gooit jouw emmer alleen maar voller. Je start eens met eerlijk kijken naar jezelf en wat je nu doet. Dat is een vorm van verantwoordelijkheid nemen.

Stel jezelf deze vragen eerlijk

1
Wat doet eten voor je op het moment dat je het kiest?
2
Welke spanning vang je er mee op?
3
Wat heeft je dag van je gevraagd voordat je naar de keuken liep?
4
Welke behoefte is overdag niet vervuld?

Als je die vragen eerlijk kunt beantwoorden, heb je geen eetprobleem. Dat is namelijk vaak helemaal niet aan de orde. Je hebt een signaal. En signalen kun je leren lezen.

Het is niet jouw schuld dat je hier nu staat. Het is ooit aangeleerd gedrag geweest dat je verder heeft geholpen. Maar het is wel jouw verantwoordelijkheid om er iets mee te doen als je droomt van een ander leven. Met hogere potentie. Want dat heb je 100% in je.

Elon Musk zei het ook: "Als het volgens de natuurwetten mogelijk is, is het mogelijk." Jij kan ook je mooiere leven behalen je moet er alleen voor kiezen om ervoor te gaan. Ook al is het spannend, moeilijk, voel je weerstand. Dat is jouw verantwoordelijkheid.
Gratis 7-daagse challenge
In 7 dagen begrijp je waarom jij doet wat je doet en hoe je ermee stopt
Afgelopen week heb ik mijn gratis challenge online gegooid die jij kan aanvragen om juist hiermee aan de slag te gaan.
  • Waarom dit de laatste keer is dat je hetzelfde probleem aanpakt
  • Wat je eigenlijk wilt, en waarom je het tot nu toe steeds miste
  • Waarom het tot nu toe niet werkte, en het nooit aan discipline lag
  • Hoe jij in elkaar zit bepaalt waarom jouw aanpak er anders uit moet zien
Vraag hier de gratis challenge aan

Ontdek waarom jij steeds terugvalt

Doe de gratis eetgedragtest en ontdek in 5 minuten waarom je steeds terugvalt in emotie-eten, snaaien of eetbuien. Het ligt niet aan je discipline het ligt aan wat er onder het gedrag zit dat je nooit hebt aangepakt.

Veelgestelde vragen

Vragen over schuld, verantwoordelijkheid en gedragsverandering

Eetgedrag is bijna altijd een copingmechanisme een noodoplossing die je systeem heeft gevonden voor een probleem dat nog nooit bij de naam is genoemd. Het eten dempt spanning, geeft rust of is de enige pauze in een dag vol presteren. De werkelijke oorzaak zit dieper: in hoe je dag is gebouwd, welke behoeften overdag niet worden vervuld en welke identiteit je draagt.

Schuld kijkt achteruit en maakt je kleiner het zegt dat je iets fout hebt gedaan. Verantwoordelijkheid kijkt vooruit en zegt: dit is mijn patroon, ik ben de enige die er iets mee kan doen. Iemand die zichzelf al afstraft heeft geen ruimte meer om te groeien. Verantwoordelijkheid geeft die ruimte wel.

De drama-driehoek van Stephen Karpman beschrijft drie rollen die mensen innemen onder spanning: slachtoffer (wacht tot omstandigheden beter worden), aanklager (is het hardst voor zichzelf) en redder (lost alles op voor anderen maar niet voor zichzelf). Bij eetgedrag schiet je vaak automatisch in één van deze rollen. De uitweg begint bij eerlijkheid over welke rol jij speelt.

Terugval is geen teken van zwakte het is homeostase. Je lichaam en brein proberen terug te keren naar wat bekend is. Als stress, haast en jezelf overslaan jouw normale stand zijn geworden, voelt gezond gedrag in het begin onnatuurlijk. Niet slecht, maar onbekend. En onbekend voelt voor het brein gevaarlijker dan vertrouwd, ook als vertrouwd je langzaam sloopt.

★★★★★
4.9
63 recensies op Google
★★★★★

"Koen heeft me echt laten inzien waarom ik altijd terugviel. Geen schema, maar begrip."

Lisa V.
★★★★★

"Na jaren worstelen eindelijk iemand die begrijpt wat er écht speelt. Aanrader!"

Martijn K.
★★★★★

"Koen kijkt verder dan het eten. Dat is precies wat ik nodig had."

Sandra B.
★★★★★

"Professioneel, eerlijk en praktisch. Binnen 4 weken al merkbaar resultaat."

Thomas A.
★★★★★

"Eindelijk snap ik waarom ik 's avonds altijd de kast in duik. Gamechanger."

Erik Henkelman
★★★★★

"Koen combineert kennis van gedragspsychologie met echte betrokkenheid. Top begeleiding."

Marion Groot
★★★★★

"Ik dacht dat ik geen discipline had. Bleek een heel ander verhaal. Dank Koen!"

Kelly Rentmeester
★★★★★

"Na de intake wist ik al: dit is anders. Koen snapt wat er echt speelt."

Bob Duijndam