Motivatie & Emotie-eten

Waarom heb jij geen motivatie?

Je denkt misschien dat je strenger moet zijn. Maar vaak verdwijnt motivatie omdat je systeem al te lang onder druk staat.

Koen Timmer
Koen Timmer ± 8 minuten
Koen Timmer legt uit waarom motivatie vaak verdwijnt bij emotie-eten en stress-eten

Bekijk de video of lees de volledige uitleg hieronder. Open op YouTube →

In deze blog leer je

  • Waarom motivatie niet iets is wat zomaar komt aanwaaien
  • Hoe de waarom-ladder je dichter bij je echte beweegredenen brengt
  • Wat het verschil is tussen intrinsieke en extrinsieke motivatie
  • Welke vier psychologische behoeften invloed hebben op jouw motivatie
  • Waarom een standaard plan psychologisch verkeerd kan landen
  • Hoe je jezelf eerlijk scoort op de vier basisfactoren

Waarom motivatie niet zomaar komt aanwaaien

Afgelopen weken kwam er iemand, laten we hem even Pietje noemen, op de call, zonder grap, die aan mij vroeg: "Maar Koen, hoe ga jij ervoor zorgen dat ik gemotiveerd wordt?".

Ik schrok hier een beetje van, want ik heb vanuit mijn persoonlijkheid een hoge consciëntieusheid (Big Five - model). Ik ben dus van nature iemand die snel denkt in verantwoordelijkheid, doelen, afspraken en doorpakken, dus ik vroeg "Maar Pietje, wat is motivatie voor jou?" zonder enige schuldgevoelens aan te praten.

En toen werd het stil.

Want motivatie is niet iets wat zomaar komt aanwaaien, of is dat zo?

In deze nieuwsbrief geef ik jou inzicht in motivatie en waarom je dit nu nog niet lukt.

Voordat we starten moeten we motivatie even definiëren.

Motivatie, definitie

Motivatie is

De wens om iets te doen
wat je daadwerkelijk wilt doen.

Je wilt iets, en dat doe je. Helder, toch?
Maar waarom lukt het dan zo vaak niet?

Motivatie is dus de wens om iets te doen wat je daadwerkelijk wilt doen. Dus je wilt iets en dat doe je. Helder toch?

Kan iemand je dan motivatie geven?

Nouja, ja en nee. Ik kan je geen motivatie geven. Ik kan je wel inzichten geven door je beweegredenen duidelijker te maken, door de juiste vragen te stellen.

De waarom-ladder

Wil je graag stoppen met emotie-eten?

Stel jezelf dan letterlijk de vraag: Waarom wil je dat? Wat levert het mij op?

In mijn coaching laat ik daarom cliënten ook altijd de waarom-ladder uitvoeren. De waarom-ladder laat jou dan ook 7x waarom doorvragen, zodat je inzicht krijgt in waarom je dat wilt. Dit laat je dus naar de kern toe gaan.

De waarom-ladder, ga naar de kern

Waarom wil je stoppen met emotie-eten?
Waarom is dat belangrijk voor jou?
Wat levert het je op?
Wat doet het met je zelfbeeld, energie of vrijheid?
Wat wil je eigenlijk terug? ← kern

Dus niet: Waarom wil je stoppen met emotie-eten? "Omdat ik er te zwaar van word."

Dit is nog redelijk oppervlakkig. Het doet je nog te weinig pijn, dus kom je niet goed genoeg in beweging.

Vraag hier dus op door: Waarom is het erg dat ik er te zwaar van word?

Enzovoort.

Intrinsieke en extrinsieke motivatie

Om een duidelijker beeld te krijgen van motivatie, is het ook goed om in te duiken op intrinsieke en extrinsieke motivatie.

Intrinsiek vs extrinsiek

Extrinsieke motivatie

  • Moeten
  • Schaamte, schuld of trots
  • Straf of beloning
  • Verwachtingen van anderen
  • Tijdelijk in beweging komen

Zet je in beweging, maar houdt het niet vol.

Intrinsieke motivatie

  • Nut en relevantie
  • Plezier en interesse
  • Eigen waarden en passie
  • Regie over eigen keuzes
  • Duurzame beweging

Op lange termijn het sterkste effect.

De strijd tussen iets willen (intrinsiek) en iets moeten doen (extrinsiek). Extrinsieke motivatie komt dan vaak voort uit bronnen van buiten af (geld, straf, beloning of intern: schaamte, schuld of trots), terwijl intrinsieke motivatie eerder voortkomt uit wat het voor jou oplevert (nut, relevantie, plezier, passie of interesse).

Wat denk je dat op lange termijn de meeste effecten heeft?

Jup. Intrinsiek, althans dat wordt online vaak gezegd. Toch kan extrinsieke motivatie een goede start zijn. Het zet je letterlijk in beweging. Dat is precies wat een sportschema of voedingsschema ook doet. Jou in beweging zetten.

Maar natuurlijk is dit allemaal leuk en aardig, maar hoe zorg jij er nou zelf voor dat je gemotiveerd wordt?

Als intrinsieke motivatie het sterkst zou zijn, waarom ben je dan nog niet in de actie-stand? Je wilt het toch?

Je kan jezelf beter afvragen: Waar komt die motivatie van binnenuit dan vandaan?

Die ontstaat niet uit het niets.

Waarom motivatie wegvalt

Motivatie ontstaat wanneer jouw psychologische basis klopt. Binnen de Zelf Determinatie Theorie wordt beschreven dat mensen drie psychologische basisbehoeften hebben: autonomie, binding en competentie. Als deze behoeften worden gevoed, ontstaat er meer ruimte voor motivatie, groei en welzijn. Als deze behoeften worden gefrustreerd, neemt de kans op weerstand, stress en slechter functioneren toe.

Ik voeg daar in mijn begeleiding vaak de vierde factor (rechtvaardigheid) nog aan toe, omdat ik in de praktijk zie dat veel mensen niet vastlopen omdat ze hun doel niet belangrijk genoeg vinden, maar omdat hun leven voelt alsof ze veel geven, veel dragen en weinig ervoor terug krijgen.

Dusja als je aan mij vraagt: "Hoe word ik gemotiveerd?"

Dan vraag ik vaak door op waar het frustreert. Want motivatie lekt weg op de plekken waar jouw basisbehoeften onder druk staan.

Autonomie, binding, competentie en rechtvaardigheid

De vier basisbehoeften, ABC-R

A, Autonomie

Regie over eigen keuzes

Ik heb regie over mijn keuzes. Ik snap waarom ik iets doe en voel dat het bij mij past.

B, Binding

Gezien en gesteund voelen

Ik hoef dit niet alleen te dragen. Ik voel mij verbonden met mensen bij wie ik eerlijk kan zijn.

C, Competentie

Vertrouwen in eigen kunnen

Ik voel dat mijn inzet effect heeft. Ik kan iets leren en hoef het niet meteen perfect te doen.

R, Rechtvaardigheid

Eerlijke balans

Wat ik geef en terugkrijg voelt eerlijker verdeeld. Ik hoef niet altijd maar te geven.

Motivatie lekt weg op de plekken waar jouw basis onder druk staat.

Autonomie

Autonomie betekent dat je regie ervaart over je eigen keuzes. Je voelt dat iets bij jou past, dat je snapt waarom je het doet en dat je niet alleen leeft op moeten, schuldgevoel of verwachtingen van anderen.

Als autonomie frustreert, voelt gezond gedrag al snel als een verplichting. Je voedingsschema voelt dan niet als steun, maar als een soort controle-middel. Sporten voelt niet als zorgen voor jezelf, maar als een 'moetje'. Een snack eten voelt niet als vrijheid, maar als jezelf iets afpakken. En hoe meer iets voelt als moeten, hoe groter de kans dat je systeem gaat terugduwen.

Binding

Binding betekent dat je je gezien, gesteund en verbonden voelt met mensen om je heen. Niet hoeveel mensen je kent, maar of je ergens eerlijk kunt zijn over wat er echt speelt.

Als binding frustreert, voelt gedragsverandering eenzaam. Je moet jezelf blijven optillen, jezelf blijven corrigeren en jezelf blijven motiveren. Het lijkt op discipline, maar eigenlijk ga je in de praktijk helemaal kapot want je bent 24/7 met eten bezig. Zeker als eten voor jou een plek is geworden waar je even troost, warmte of rust vindt.

Competentie

Competentie betekent dat je je competent voelt en uitdaging ervaart, en dat je iets kunt leren. Je hoeft het niet perfect te doen, maar je moet wel voelen dat jouw inspanning effect heeft.

Als competentie frustreert, verlies je vertrouwen. Zeker als je al tien keer opnieuw bent begonnen. Dan voelt een nieuwe poging niet als een frisse start, maar als het begin van de volgende teleurstelling. Het lijkt alsof je geen motivatie hebt, maar vaak bedoel je eigenlijk: "Ik geloof niet meer dat het mij lukt."

Rechtvaardigheid

Rechtvaardigheid betekent dat het voor jouw gevoel eerlijk verdeeld is. Je inzet, je energie, je verantwoordelijkheid, je zorg voor anderen en wat jij daarvoor terugkrijgt.

Als rechtvaardigheid frustreert, voelt gezond leven als nóg een taak op jouw bord. Nog iets wat jij goed moet doen. Nog iets waar jij op kunt falen. En dan wordt eten soms de plek waar je jezelf eindelijk iets geeft.

"Ik heb dit verdiend."  ·  "Laat mij ook eens."  ·  "Ik ben er nu even klaar mee."

Wat er écht achter zit

Wat het lijkt

Dan lijk je ongemotiveerd.

Wat er écht speelt

Terwijl je eigenlijk weerstand voelt. (autonomie)

Wat het lijkt

Dan lijk je ongemotiveerd.

Wat er écht speelt

Terwijl je eigenlijk steun mist. (binding)

Wat het lijkt

Dan lijk je ongemotiveerd.

Wat er écht speelt

Terwijl je eigenlijk vertrouwen mist. (competentie)

Wat het lijkt

Dan lijk je ongemotiveerd.

Wat er écht speelt

Terwijl je eigenlijk leeggegeven bent. (rechtvaardigheid)

En ik herken het hé. 9 jaar lang heb ik mijzelf volgevroten. Bij elke emotie ging ik eten, omdat ik dacht dat ik niet met emoties en stress om kon gaan. Maar het had er niks mee te maken. Ik had gewoon geen autonomie in mijn leven. Ik had geen enkele regie over de keuzes die ik maakte. Eten was dan een middel om wel controle te pakken over mijn leven, maar ik was op zoek naar autonomie.

En dit zie ik niet alleen bij mijn klanten privé, maar ook zakelijk.

Een ondernemer die weinig autonomie ervaart, leeft vooral op klanten, agenda's, verwachtingen en verplichtingen. Die zegt dat hij vrijheid wilde, maar voelt zich ondertussen gevangen in zijn eigen bedrijf.

Een ondernemer die weinig binding ervaart, draagt alles alleen. De omzet, de keuzes, de druk, de twijfel, de zichtbaarheid, de onzekerheid. Niemand ziet echt hoeveel spanning daaronder zit.

Een ondernemer die weinig competentie ervaart, ziet vooral wat nog niet lukt. Te weinig bereik, klanten, structuur of resultaat. Elke tegenvaller wordt bewijs dat hij achterloopt.

Een ondernemer die weinig rechtvaardigheid ervaart, voelt dat hij veel geeft en weinig terugziet. Veel uren, verantwoordelijkheid en zorgen in combinatie met weinig echte rust.

En dan moet diezelfde persoon ook nog gezond eten, sporten, slapen, zichtbaar zijn, content maken, relaties onderhouden en goed voor zichzelf zorgen.

Ja, vind je het gek dat motivatie dan verdwijnt?

Op een gegeven moment kiest je systeem niet meer voor groei. Het kiest voor rust, comfort en even niks 'moeten'. (zie je hem?, = autonomie pakken)

Dat is niks meer dan een signaal...

Een signaal dat jouw psychologische basis niet stevig genoeg staat om het gedrag te dragen dat je van jezelf verwacht.

Herken je dat motivatie steeds verdwijnt?

Dan hoef je niet nóg strenger te worden. Je moet vooral begrijpen waar je systeem op vastloopt.

Plan een kennismakingsgesprek →

Waarom een standaard plan vaak tijdelijk werkt

Daarom werkt een standaard plan vaak maar tijdelijk. Een voedingsschema kan inhoudelijk kloppen, maar psychologisch totaal verkeerd landen. Of een sportschema kan effectief zijn, maar alsnog weerstand oproepen als het voelt als nog meer moeten. Zo kan een doel logisch zijn, maar alsnog niet werken als het niet aansluit op jouw waarden, persoonlijkheid en leven.

Daar zit vaak de kern.

Je hebt dus geen gebrek aan motivatie, maar je hebt een plan dat geen rekening houdt met waar jij op frustreert.

Score jezelf eerlijk

Dus de volgende keer dat je denkt: "Ik heb gewoon geen motivatie", stel jezelf dan niet meteen de vraag hoe je strenger kunt worden. Pak pen en papier en scoor jezelf eens eerlijk op deze vier vragen:

Score jezelf, geef jezelf een cijfer van 1 tot 10

1

Hoeveel regie voel ik op dit moment over mijn eigen keuzes?

1 10
2

Hoe verbonden voel ik mij met mensen bij wie ik echt mezelf kan zijn?

1 10
3

Hoeveel vertrouwen heb ik dat ik mijn doel kan leren behalen?

1 10
4

Hoe eerlijk voelt de verdeling tussen wat ik geef en wat ik terugkrijg?

1 10

Geef jezelf per onderdeel een cijfer van 1 tot 10. Let op: je mag geen 7 kiezen, dat is het veilige antwoord waarmee je jezelf niet hoeft aan te kijken.

Als je ergens laag scoort, zit daar waarschijnlijk niet alleen je frustratie. Daar zit ook je ingang, want motivatie komt zelden terug door jezelf harder toe te spreken.

Motivatie komt terug wanneer je begrijpt waarom je systeem niet meewerkt en wat het nodig heeft om wél in beweging te komen.

Dat is precies waarom ik mijn test heb gemaakt.

Wil jij ontdekken waar jouw motivatie vastloopt en waarom je steeds terugvalt in oud gedrag?

Maak dan gratis de test.

Wil je weten waar jouw motivatie vastloopt?

Als je steeds opnieuw begint, maar telkens terugvalt in hetzelfde gedrag, zit daar meestal een patroon onder. Met de gratis test ontdek je welke saboteurs en psychologische behoeften bij jou meespelen.

Maak de gratis test →

Veelgestelde vragen

Vragen over motivatie en emotie-eten

Vaak ligt dat niet aan te weinig discipline, maar aan een plan dat niet aansluit op jouw leven, persoonlijkheid en psychologische basis.

Als eten een manier is geworden om stress, spanning of controleverlies te dempen, voelt gezond gedrag al snel als extra druk. Dan verdwijnt motivatie sneller.

Autonomie, binding en competentie zijn basisbehoeften die invloed hebben op motivatie, groei en welzijn. In mijn begeleiding neem ik ook rechtvaardigheid mee.

Een schema kan inhoudelijk kloppen, maar psychologisch verkeerd landen als het voelt als moeten, controle of opnieuw falen.

Niet door jezelf harder toe te spreken, maar door te begrijpen waar je vastloopt en wat jouw systeem nodig heeft om weer in beweging te komen.