De twee types mensen bij emotie-eten — welke ben jij?
Na tientallen gesprekken zie ik steeds hetzelfde patroon. Niet iedereen eet om dezelfde reden. En precies daarom werkt een standaard dieetplan vaak niet.
Koen Timmer·· ± 9 minuten
In deze blog leer je
Waarom niet iedereen om dezelfde reden emotie-eet
Wat het verschil is tussen de doorbijter en de gevoelige doorwerker
Waarom snaaien 's avonds logischer is dan je denkt
Wat beide types gemeen hebben en waar het fout gaat
Waarom discipline het verkeerde gereedschap is voor dit probleem
Wat wel helpt als je wilt stoppen met emotie-eten
Niet hetzelfde verhaal, wel hetzelfde patroon
Na tientallen gesprekken zie ik steeds hetzelfde terugkomen.
Niet letterlijk hetzelfde verhaal, niet hetzelfde bedrijf of dezelfde baan, niet hetzelfde gezin, niet dezelfde jeugd of opvoeding — dus ook niet dezelfde voorraadkast.
Weet je wat ze wel gelijk hebben? Hetzelfde patroon: emotie-eten.
Mensen die worstelen met emotie-eten denken vaak dat ze één probleem hebben:
"Ik moet gewoon stoppen met eten als ik geen honger heb."
Klinkt logisch. Maar meestal is dat niet waar het begint.
Want de één eet omdat hij de hele dag alles heeft weggeduwd. En de ander eet omdat alles juist veel te hard binnenkomt. En soms is er ook iemand die helemaal niet eet bij stress — maar daar ga ik in deze blog niet op in.
Als je die twee mensen hetzelfde plan geeft, gaat het bij allebei mis. Niet omdat ze ongemotiveerd zijn. Maar omdat ze niet hetzelfde probleem hebben.
Ik noem ze de doorbijter en de gevoelige doorwerker.
De twee types, welke herken jij?
Type 1
De doorbijter
"Ik ga gewoon door"
Staat de hele dag aan
Drukt spanning weg
Eet zodra er eindelijk rust is
Heeft moeite met pauzeren
Denkt: "niet zeuren, doorgaan"
Type 2
De gevoelige doorwerker
"Ik voel alles"
Voelt veel, raakt vol in het hoofd
Parkeert het, maar gaat door
Eet om spanning te dempen
Blijft zoeken naar rust
Denkt: "waarom raakt dit mij zo?"
Type 1: De doorbijter
De doorbijter staat de hele dag aan.
Jij regelt dingen, lost problemen op en bent er voor iedereen. Jij zegt "komt wel goed", ook als je eigenlijk al lang moe bent.
Je werkt, zorgt, appt terug, denkt vooruit en houdt eigenlijk alle ballen in de lucht. Je bent praktisch, sterk en verantwoordelijk.
En dan kom je thuis, of je zit eindelijk op de bank, en dan — pas dan — komt het.
Dat heeft niks te maken met dat je ineens geen discipline meer hebt, en ook niet omdat je lichaam per se chips (of 'zout') nodig heeft. Totaal niet omdat je "gewoon zwak" bent.
Maar omdat dit het eerste moment van de dag is waarop je even niks hoeft. Je kop staat letterlijk stil.
Op dat moment ontstaat ruimte. Ruimte voor vermoeidheid van een drukke dag, voor spanning van alles wat je moest fixen, voor irritatie van die vervelende collega (of soms je puberende kind) — maar ook ruimte voor alles wat je de hele dag hebt weggedrukt aan emoties en stress.
Eten is dan gewoon een snelle en makkelijke tool om alles even stil te krijgen. En tja, het werkt ook nog even.
Even geen hoofdpijn, ff geen moeten, even de verantwoordelijkheid los. Gewoon even de kop leeg. Even rust. Was d'r maar zo'n knopje in ons hoofd waarbij we alles stil kunnen zetten...
Voor je het weet zit je met je hand in de zak chips. Alleen daarna komt vaak het volgende rondje:
"Waarom doe ik dit nou weer? Ik had zo'n goede dag. Zie je wel, ik kan dit niet. Morgen weer normaal."
En dat is precies de valkuil van de doorbijter.
Je denkt dat je meer discipline nodig hebt. Maar meestal heb je eerder nodig dat je leert stoppen voordat je systeem volledig leegloopt.
Je snaait niet omdat je zwak bent. Je snaait omdat eten het eerste moment van de dag is waarop je systeem even uit mag.
Type 2: De gevoelige doorwerker
En nee, dat betekent niet dat je zielig bent. Of dat je niks aankunt. Of dat je overal een emotioneel verhaal van maakt.
Het betekent vooral dat dingen hard binnen kunnen komen.
Een vervelend gesprek. Een appje dat korter voelt dan normaal. Een drukke werkdag. Een klant die net anders reageert. De spanning thuis. Het gevoel dat je tekortschiet. Of gewoon een hoofd dat de hele dag aan staat.
Jij voelt veel. Alleen ga je daarna ook gewoon door.
Je voelt het wel. Maar je parkeert het. Want er moet nog gewerkt worden. Er moeten nog kinderen opgehaald worden. Er moet nog gekookt worden. Je moet nog gezellig doen. Je moet nog door.
En ergens op de dag komt dat gevoel alsnog terug. Alleen dan niet als een nette gedachte met een duidelijke uitleg. Maar als onrust. Als trek. Als snaaien. Als blijven zoeken. Als die kast open en dicht doen. Als eten terwijl je eigenlijk niet eens weet waar je zin in hebt.
En dat is frustrerend. Want ergens weet je ook wel: dit gaat niet om dat koekje.
Maar zolang je niet weet wat er wél speelt, blijf je bij dezelfde kast staan. Niet omdat je dom bent of geen kennis hebt. Puur omdat eten op dat moment de snelste manier is om iets te dempen wat je niet goed kwijt kunt.
Wat er fysiologisch speelt: dopaminerijke voeding werkt letterlijk als een verdoving. Het geeft je een snel goed gevoel en verlaagt cortisol (stresshormoon) — en daarmee ook meteen die onrust in je hoofd. Logisch dat je systeem daar naar grijpt.
Eetdrang is niet het begin
Wat je voelt
Ik heb zin in eten
Wat er onder zit
SpanningAfwijzingOverprikkelingStressNiet gezien voelenControleverliesVermoeidheid
Eetdrang is niet het begin van het probleem. Het is het signaal dat eronder iets speelt.
Het verschil zit niet in wilskracht
Beide types kunnen uiteindelijk precies hetzelfde gedrag laten zien.
Snaaien, eetbuien, stiekem eten, alles-of-niets denken, het riedeltje "op maandag opnieuw beginnen", strenger worden voor zichzelf — maar ook weer terugvallen in exact de oude patronen.
Maar de route ernaartoe is anders. En dat is belangrijk om te begrijpen.
Want als de route anders is, moet de aanpak ook anders zijn.
Een doorbijter heeft vaak niet nog meer structuur nodig. Die heeft vaak nodig om eerder te leren voelen waar de grens zit.
Een gevoelige doorwerker heeft vaak niet nóg meer regels nodig. Die heeft vaak nodig om te begrijpen wat er onder die spanning ligt.
Daarom werkt een standaard schema zo vaak maar even. Het pakt het gedrag aan. Niet de laag eronder.
Dezelfde buitenkant, andere binnenkant
De doorbijter
Drukt veel weg
Staat de hele dag aan
Eet vaak zodra er rust komt
Heeft moeite met pauzeren
Denkt snel: "niet zeuren, doorgaan"
De gevoelige doorwerker
Voelt veel
Raakt sneller vol in het hoofd
Eet om spanning te dempen
Blijft zoeken naar rust
Denkt snel: "waarom raakt dit mij zo?"
Wat beide types gemeenschappelijk hebben
Wat beide types vaak gemeen hebben? Ze proberen het op te lossen met discipline of door harder voor zichzelf te zijn — wat op zichzelf ook al een aangeleerde gewoonte is.
Met een nieuw voedingsplan, met "vanaf maandag ga ik het anders doen", met geen snoep meer in huis, voor de 1000ste keer calorieën tellen, een PT'er aanschaffen, of met strenger zijn voor zichzelf.
Tuurlijk werkt het ook. Anders had je het niet gedaan. Maar jij hebt een druk leven. En voordat er weer iets speelt, val je terug in je oude patronen — omdat je eigenlijk geen idee hebt hoe je de onderste laag aanpakt. Geen verwijt, maar als spiegel bedoeld.
Triggers kunnen dan zijn: een drukke werkdag, een rotgesprek, een avond alleen, een overvol hoofd, een kind dat niet slaapt, een deadline, of gewoon een gevoel dat je niet kunt plaatsen.
En dan begint de cirkel opnieuw. Omdat discipline het verkeerde gereedschap is voor dit probleem.
Discipline kan je helpen om iets vol te houden. Maar discipline lost niet op waarom je systeem steeds naar eten grijpt.
En dan nog iets: discipline is een karaktertrek. Je kan het aanleren en vergroten — maar het hoeft niet altijd de oplossing voor jou te zijn.
De cirkel van terugval
Goed voornemenMorgen ga ik het anders doen
↓
Streng planVoedingsschema, regels, structuur
↓
Leven gebeurtDruk, stress, spanning, vermoeidheid
↓
Spanning loopt opSysteem zoekt ontlading
↓
Eten geeft korte rustEven geen hoofd, even geen moeten
↓
SchuldgevoelWaarom doe ik dit nou weer?
↓
Opnieuw beginnenTerug naar stap 1
Als je alleen het eten probeert te controleren, blijf je vaak in dezelfde cirkel zitten.
Wat wel werkt...
Dat is niet nóg een plan dat losstaat van wie jij bent. Maar begrijpen wat er bij jou achter dat eten zit.
Niet in het algemeen, of een gratis testje online, of op basis van een standaard lijstje. Maar specifiek voor jou.
Wanneer gaat het mis? Wat gebeurt er vlak daarvoor? Wat probeer je op dat moment eigenlijk te krijgen? Rust? Controle? Ontlading? Troost? Een moment voor jezelf? Het gevoel dat je even niks hoeft?
Want een doorbijter heeft een andere aanpak nodig dan een gevoelige doorwerker.
De doorbijter moet vaak leren eerder te stoppen met doorgaan. De gevoelige doorwerker moet vaak leren beter te begrijpen wat er allemaal binnenkomt.
En allebei hebben ze iets anders nodig dan: "Gewoon wat minder eten."
Dat is precies waar ik in mijn coaching naar kijk. Juist naar wat er gebeurt voordat je eet, en waarom je eet op de momenten dat het niet hoeft. Want daar zit meestal de ingang.
Wil je weten welk type jij bent?
In een kennismakingsgesprek kijken we niet naar een standaard schema, maar naar jouw patroon. Wanneer val je terug? Wat gebeurt er vlak daarvoor? En wat heb jij nodig om dit anders te leren doen?
Misschien herken je jezelf meteen in één van de twee.
Misschien ben jij vooral de doorbijter. De persoon die de hele dag doorgaat en pas 's avonds merkt hoe moe je eigenlijk bent.
Of misschien ben jij de gevoelige doorwerker. De persoon die veel voelt, veel oppikt en eten gebruikt om het even stiller te krijgen.
Of misschien denk je: "Koen, ik herken ze allebei." Dat kan ook. Of misschien herken je je hier niet in, maar eet je wél bij emoties of stress.
Het gaat er niet om dat je jezelf perfect in een hokje stopt. Het gaat erom dat je stopt met jezelf dom, lui of zwak noemen voor gedrag dat ergens vandaan komt.
Want zodra je begrijpt waar het vandaan komt, kun je er ook anders mee leren omgaan.
En daar begint verandering. Puur bij jezelf begrijpen.
Wil je weten welk type jij bent?
In een kennismakingsgesprek kijken we samen naar jouw patroon. Wanneer val je terug? Wat triggert het? En wat heb jij specifiek nodig om dit anders te doen? Hier duiken we jouw casus compleet in — en tackelen we emotie-eten samen in 1 uur.
Emotie-eten betekent dat je eet vanuit spanning, stress, vermoeidheid, verdriet, onrust of een vol hoofd, in plaats van fysieke honger. Het eten geeft vaak even rust, maar daarna komt meestal schuldgevoel of frustratie.
Omdat 's avonds vaak het eerste moment is waarop je systeem tot rust komt. Alles wat je overdag hebt weggedrukt, kan dan ineens ruimte krijgen. Voor veel mensen wordt eten dan een snelle manier om te ontladen.
Nee. Terugval betekent meestal niet dat je zwak bent, maar dat je aanpak niet aansluit op wat er onder je eetgedrag zit. Als stress, emoties of vermoeidheid de trigger zijn, helpt alleen streng zijn vaak niet genoeg.
De doorbijter drukt vaak veel weg en eet zodra er eindelijk rust is. De gevoelige doorwerker voelt juist veel, raakt sneller vol in het hoofd en gebruikt eten om spanning te dempen. Het gedrag kan hetzelfde lijken, maar de route ernaartoe is anders.
Een voedingsschema kan structuur geven, maar lost meestal niet op waarom je bij stress, spanning of vermoeidheid naar eten grijpt. Als je de oorzaak niet begrijpt, blijf je vaak terugvallen zodra het leven druk wordt.
Door niet alleen naar eten te kijken, maar naar het moment vóór het eten. Wat gebeurt er? Wat voel je? Wat heb je nodig? Welke patronen spelen mee? Vanuit daar kun je leren eerder te sturen, in plaats van pas achteraf streng te zijn.
Ja. In een kennismakingsgesprek kijken we samen naar jouw patroon en welke begeleiding bij jou past. Plan hier een gesprek →
Meer lezen
Gerelateerde blogs
Emotie-eten
Als je dit begrijpt, stop je anders met emotie-eten
